فرآیندهای کسبوکار مجموعهای از فعالیتها هستند که یک یا چند ورودی را دریافت کرده و با تبدیل آنها به خروجی، ارزش افزوده ایجاد میکنند. این فرآیندها به سه دستهی اصلی، پشتیبانی و مدیریتی تقسیم میشوند. شناخت صحیح هر یک از این فرآیندها، گامی اساسی در بهبود کارایی، اثربخشی و رقابتپذیری سازمان است.
ویژگیهای فرآیندهای اصلی
فرآیند اصلی، قلب عملیات سازمان است و مستقیماً در تحقق اهداف استراتژیک نقش دارد. برخی ویژگیهای کلیدی فرآیندهای اصلی عبارتاند از:
- فرآیند اصلی یک واحد سازمانی نیست.
- فرآیند اصلی یک روش اجرایی یا دستورالعمل ساده نیست.
- فرآیند اصلی یک فعالیت مجزا، کارگاه یا واحد تولیدی محسوب نمیشود.
- این فرآیندها بر اساس آرمانها، مأموریتها و استراتژیهای سازمان طراحی میشوند.
سازمان برای دستیابی به آرمانهای خود باید مأموریتها را اجرا کرده و فرآیندهای اصلی را در این مسیر پیادهسازی کند.
معیارهای شناسایی فرآیندهای اصلی
برای شناسایی فرآیندهای اصلی در کسبوکار، معیارهای زیر را در نظر بگیرید:
- ایجاد ارزش افزوده یا مزیت رقابتی در محصولات و خدمات.
- همراستایی با اهداف سازمانی یا تأثیر مستقیم بر آنها.
- برخورداری از اهمیت ویژه در زمان و مکان خاص سازمان.
- تأیید و اولویتدهی توسط مدیریت ارشد سازمان.
- بیتوجهی یا نقص در آنها میتواند ماموریت سازمان را تهدید کند.
- این فرآیندها را نمیتوان بهطور کامل به منابع بیرونی واگذار کرد.
- رقبای سازمان نیز از این فرآیندها برخوردارند و عامل رقابتپذیری محسوب میشوند.
- تأثیر مستقیم بر کارایی، اثربخشی و بهرهوری سازمان.
- حرکت در راستای رضایت مشتریان.
- خروجی فرآیند میتواند یک محصول ملموس یا خدمت غیرملموس باشد.
- هدف نهایی، خلق ارزش برای مشتری است.
- اغلب ماهیت فیزیکی و خطی دارند و مراحل آنها از ابتدا تا انتها مشخص است.
- معمولاً بین ۵ تا ۱۰ فرآیند اصلی در هر سازمان تعریف میشود.
- ارتباط مستقیم با مزیتهای رقابتی کلیدی سازمان.
راهکارهای BPMS پیشرو برای انواع صنایع را از اینجا ببینید:
شهرداری ها و استانداری ها
صنعت نفت، گاز و پتروشیمی
حوزه بهداشت و درمان
ویژگیهای فرآیندهای پشتیبانی
فرآیندهای پشتیبانی نقش مکمل فرآیندهای اصلی را دارند و امکان اجرای بهینه آنها را فراهم میسازند. ویژگیهای مهم این فرآیندها عبارتاند از:
- هدف اصلی آنها پشتیبانی و تسهیل فرآیندهای اصلی است.
- شامل فعالیتهایی مانند پرداخت حقوق کارکنان، نگهداری تجهیزات، گزارشدهی به هیأتمدیره و تأمین سایر نیازهای چرخه کسبوکار هستند.
- این فرآیندها معمولاً غیرخطی بوده و میتوانند بهصورت موازی، مجزا یا چندگانه انجام شوند.
- محدودیتی در تعداد فرآیندهای پشتیبانی وجود ندارد؛ اما فهرست طولانی آنها ممکن است نگاه فرآیندی را به وظایف سازمانی تقلیل دهد.
نکات کلیدی در شناسایی فرآیندهای اصلی و پشتیبانی
- برای شناسایی و تعیین فرآیندهای اصلی از سطوح بالای سازمان استفاده کنید.
- در انتخاب فرآیندهای اصلی، اصل ایجاد ارزش برای مشتریان خارجی را در نظر داشته باشید.
- برای شناسایی فرآیندهای پشتیبانی، به سطوح میانی سازمان رجوع کنید.
- در تعیین مرز فرآیندها دقت زیادی لازم است؛ بسیاری از فرآیندها با فعالیتهای مالی و حسابداری خاتمه مییابند.
- استفاده از فهرست فرآیندهای استاندارد یا تجربه سازمانهای مشابه مفید است؛ اما نباید زودهنگام به آنها اتکا کرد.
- هنگام شناسایی فرآیندهای اصلی، از مرزبندی واحدها یا نمودار سازمانی پرهیز کرده و تمرکز خود را بر جریان واقعی کار در سازمان بگذارید.
جمعبندی
شناسایی دقیق فرآیندهای اصلی و پشتیبانی، به سازمان کمک میکند منابع خود را بهطور مؤثر مدیریت کرده و ارزش بیشتری برای مشتریان ایجاد کند. با تمرکز بر فرآیندهای کلیدی، میتوان بهرهوری، رقابتپذیری و رضایت مشتری را بهطور چشمگیری افزایش داد.
اکنون برای اجرای موفقیت آمیز فرایندها و مدیریت هوشمندانه سیستم کسب و کار، با نرم افزار مدیریت فرایند هوشمند پیشرو بیشتر آشنا شوید!
ویدئو معرفی نسخه جدید نرم افزار مدیریت فرایند هوشمند پیشرو را از اینجا ببینید.